بهترين وجه بهره‌بردارى كند و هر چه كه براى او مقدر شده او را نيكوتر و كامل‌تر بداند و به آنچه پيش مىآيد راضى و خشنود باشد و در عين حال سعى و كوشش در همان كارهائى كه به خدا واگذار كرده بنمايد . و خودش را و كارش را و قدرت و اراده و تصميمش را از اسباب و شرائطى بداند كه موجب اعمال قدرت و تعلق ارادهء الهى در اين مورد مخصوص مىشود - حاصل مطلب اينكه بداند خداوند متعال اعمال قدرت و ارادهء بىملاك و بىجهت نمىنمايد بلكه طبق مصلحت و پس از شايستگى و لياقت لطف خود را شامل حال انسان مىكند و يكى از علل دستيابى بلياقت و شايستگى همين فعاليت و جديت و سعى و كوشش ما است - و از اين بيان معناى حديث مشهور و معروف كه فرموده‌اند - لا جبر و لا تفويض بل امر بين امرين - روشن مىشود يعنى نه جبر محض است كه از ما و از اين وسائل و اسباب هيچ كارى ساخته نباشد و اينها هيچ كاره باشند و سعى و كوشش و آب و آتش و ساير اسباب و وسائل هيچ دخالتى و تاثيرى نداشته باشند و نه تفويض محض كه همهء اسباب و وسائل و وسائط خودشان اصالة و بالذات و بطور مستقل و بدون دخالت و ارادهء حق تعالى كار خود و تاثير خود را انجام دهند بلكه بين اين دو راه راه سومى هست و آن اينكه ما انسانها و همهء موجودات افعال و كارهاى ما و تمام اين اسباب و وسائل مؤثر و و دخيل هستند و گر نه تكليف و ثواب و عقاب - تجليس و تقدير و نكوهش توبيخ همهء و همه بىمورد و غلط خواهد بود ولى نه بطور استقلال كه هر يك خدائى ميشوند و سلطهء و حكومت حق تعالى از اينها منعزل و اينها از تحت قدرت مطلقه او و سلطنت عامه او خارج و موجب محدوديت قدرت خدا مىشود . بلكه اينها همه موثر هستند و سبب هستند و دخالت و تاثير دارند اما با اذن او و تمليك او و در طول او كه اگر بخواهد سببيت و تاثير و دخالت را از اينها بگيرد و سلب كند ميتواند چون مالك اصلى و مسبب او است و هر چيز و هر كس هر چه دارد از او است و مستقل به تمام معنا و متكى به خود در واقع و در حقيقت فقط او است لا حول و لا قوة الا باللَّه - بحول اللَّه و قوته اقوم و اقعد - من قيام مىكنم و قعود من مينمايم و كارها را من انجام مىدهم اما بحول و قوه‌اى كه او به من داده است : لا جبر و لا تفويض بل امر بين امرين . 4 - كافى . از محمد بن يحيى از ابن عيسى از ابن محبوب از ابن سنان از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود ايما عبد اقبل قبل ما يحب اللَّه عز و جل اقبل اللَّه قبل ما يحب و من اعتصم باللَّه عصمه اللَّه و من اقبل اللَّه قبله و عصمه لم يبال لو سقطت السماء على الارض او كانت نازله نزلت على اهل الارض فشملتهم بلية كان في حزب اللَّه بالتقوى من كل بلية ا ليس اللَّه عز و جل يقول ان المتقين في مقام امين - هر بنده‌اى كه رو كند و متوجه شود به طرف چيزى كه خدا دوست ميدارد ( در صدد انجام كارهائى باشد كه خدا مىپسندد ) خداوند متعال هم روى آورد بسوى چيزى كه بنده دوست دارد و كسى كه متمسك به خدا باشد خداوند او را نگاه ميدارد